وقایع الایام (کتاب)

وقایع الایام
اطلاعات کتاب
نویسنده ملاعلی تبریزی
موضوع اعمال و وقایع ماه‌های قمریقیام امام حسین(ع)
سبک روایی • تاریخی • تحلیلی
زبان فارسی
مجموعه ۴جلد

وَقایعُ الْاَیّام کتابی به زبان فارسی تألیف ملا علی واعظ خیابانی (متوفای ۱۳۲۷ش). این کتاب که در چهار جلد منتشر شده، درباره وقایع و اعمال برخی ماه‌های قمری است. عمده شهرت کتاب به علت دو جلد دوم و چهارم است که به احوال و وقایع ماه محرم و قیام امام حسین(ع) می‌پردازد.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: ملا علی تبریزی

ملاّ علی تبریزی (۱۲۴۵-۱۳۲۷ش)، مشهور به واعظ خیابانی، عالم و واعظ شیعه قرن چهاردهم قمری است. وی از سیدابوالحسن اصفهانی، میرزاعلی آقا شیرازی، شیخ محمدحسین کاشف الغطاء و آقا حسین بروجردی اجازه روایت داشت. تبریزی صاحب بیش از پنجاه تألیف است.

ساختار و محتوا

وقایع الایام در چهار جلد انتشار یافته و جلد پنجم منتشر نشده و نسخه خطی آن در کتابخانه مرعشی نجفی در قم نگهداری می‌شود.

  • جلد اول: وقایع الایام در احوال رجب و شعبان؛ این جلد به دو ماه رجب و شعبان اختصاص دارد. چاپ نخستین جلد اول در سال ۱۳۲۵ق در چاپخانه کربلایی اسد آقا و به اهتمام محمد اسماعیل فرزند مؤلف صورت گرفت.
  • جلد دوم: وقایع الایام در احوال محرم الحرام؛ این جلد به علت وجود حوادث عظیم و فتنه‌های روزگار نویسنده، هفت سال پس از جلد اول نوشته شد. این کتاب، نخستین بار در سال ۱۳۴۰ق با تَقْریظ میرزا صادق مجتهد تبریزی در تبریز به چاپ رسید و چاپ مجدد آن با حواشی و تقریظ سید عبدالحمید تبریزی غیاثی در سال ۱۳۵۱ق در چاپخانه آقا اسماعیل در تبریز انجام شد.
  • جلد سوم: وقایع الایام فی احوال شهر الصیام؛ این جلد به احوال ماه رمضان، تفسیر برخی آیات و روایات و شرح حال اصحاب و تابعان می‌پردازد. محمد علی اردوبادی بر کتاب تقریظ زده و در سال ۱۳۵۱ق انتشار یافته است.
  • جلد چهارم: وقایع الایام فی تتمة محرم الحرام؛ این جلد، تتمه و باقیمانده ماه محرم را در بر دارد و پایان تألیف آن ربیع الثانی ۱۳۵۴ق است. میرزا فتاح شهیدی و شیخ جعفر نقدی بر آن تقریظ زده‌اند. این جلد از ۱۳۳ منبع شکل یافته و در سال ۱۳۶۲ق با هزینه دوست مؤلف، مشهدی محمدعلی توتونچی به چاپ رسیده است.

شهرت کتاب

شهرت کتاب به علت مباحث جلد دوم و چهارم درباره وقایع محرم به ویژه قیام امام حسین(ع) است. مؤلف با بهره‌گیری از منابع فراوان به ذکر واقعه کربلا پرداخته و در بعضی موارد، تحلیل و نظر خود را بیان داشته است. برخی از مطالب این دو جلد از این قرار است:

از دیدگاه دیگران

سید محمدعلی قاضی طباطبایی در کتاب تحقیق درباره اول اربعین سیدالشهداء، کتاب وقایع الایام را با آنکه از ضعیف و قوی نقل کرده اما به‌دلیل ذکر سند نقل خود، دارای رویه خوبی توصیف می‌کند.

محمدعلی مدرس تبریزی، وقایع الایام در تتمه محرم را اثری پُربَها و گوهری درخشنده معرفی می‌کند که علاوه بر احیاء آثار اهل‌بیت، شامل مطالب متنوع علمی، تاریخی و ادبی بوده و قابل استفاده برای بزرگ و کوچک است.

پانویس

  1. الوان‌ساز خویی، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آیت‌الله ملاعلی واعظ خیابانی تبریزی، ۱۳۸۵ش.
  2. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۷.
  3. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۷.
  4. تقریظ یعنی: مطلبی را در تجمید کتاب یا نوشته‌ای نوشتن.
  5. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۸.
  6. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۸.
  7. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۹.
  8. اسفندیاری، کتابشناسی تاریخی امام حسین، ۱۳۸۰ش، ص۱۴۴.
  9. قاضی طباطبائی، تحقیق درباره اول اربعین سیدالشهداء، ۱۳۸۳ش، ص۴۰۳.
  10. خیابانی، وقایع الایام، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۹.

منابع

  • اسفندیاری، محمد، کتابشناسی تاریخی امام حسین، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۸۰ش.
  • خیابانی تبریزی، علی، وقایع الایام فی تتمة محرم الحرام، تحقیق الوان‌ساز خویی، قم، غرفة الاسلام، ۱۳۸۶ش.
  • قاضی طباطبائی، سید محمدعلی، تحقیق درباره اول اربعین حضرت سید الشهدا،، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۸۳ش.
  • قمی، عباس، فیض العلام، قم، نور مطاف، ۱۳۸۹ش.
  • الوان‌ساز خویی، محمد، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آیت الله ملاعلی واعظ خیابانی تبریزی، نسخه‌پژوهی، شماره۳، ۱۳۸۵ش.